Góc Nhìn 68WIN: Lâm Thi Đống và Lương Tĩnh Côn rút lui: Quyền được bảo vệ sức khỏe của vận động viên có thể đối kháng với ＂nghĩa vụ thi đấu＂ hay không?
Ngày 10/10/2026, Hiệp hội Bóng bàn Trung Quốc ra thông báo: qua đánh giá tổng hợp của đội ngũ y tế đội tuyển quốc gia về tình trạng sức khỏe và chấn thương của Lâm Thi Đống, Lương Tĩnh Côn, hai người được xác định là không thể tiếp tục đảm nhận nhiệm vụ thi đấu như kế hoạch ban đầu. Để tránh chấn thương trầm trọng thêm, ban huấn luyện quyết định hủy đăng ký nội dung đơn nam và đôi nam nữ (cặp với Khoái Mạn) của Lâm Thi Đống tại Giải vô địch châu Á, hủy đăng ký nội dung đơn nam và đồng đội nam của Lương Tĩnh Côn. Giải vô địch châu Á khởi tranh ngày 19/10, chỉ còn chưa đầy mười ngày; nội dung đơn nam sẽ do Ôn Thụy Bác, Chu Khải Hào, Hướng Bằng, Hoàng Hữu Chính, Lý Thiên Dương thi đấu, nội dung đôi nam nữ được thay bằng Viên Lệ Sầm/Vương Nghệ Địch.
Xét từ góc độ pháp luật, đây không đơn giản là thay người. Nó liên quan đến một vấn đề bị bỏ qua từ lâu: khi chấn thương của vận động viên xung đột với nghĩa vụ thi đấu, pháp luật đứng về phía nào?
Một, quyền được bảo vệ sức khỏe của vận động viên có cơ sở pháp lý ở đâu
Luật Thể dục Thể thao sửa đổi năm 2022 bổ sung các điều khoản bảo vệ quyền lợi vận động viên, yêu cầu "thực hiện việc tập luyện khoa học, văn minh đối với vận động viên, bảo vệ sức khỏe thể chất và tinh thần của vận động viên". Điều 9 cũng quy định việc tổ chức và tham gia các hoạt động thể thao phải tuân theo nguyên tắc "tôn trọng khoa học" và "bảo đảm an toàn". Trong tình huống rút lui vì chấn thương, điều này hướng tới việc ưu tiên sức khỏe.
Nhưng quyền được bảo vệ sức khỏe là quyền mang tính nguyên tắc, còn nghĩa vụ thi đấu thường có căn cứ từ hợp đồng hoặc quy tắc. Khi xung đột, bên nào được ưu tiên? Xét từ hệ thống pháp luật thể thao, việc bảo đảm quyền được bảo vệ sức khỏe của vận động viên phải được ưu tiên hơn việc theo đuổi thành tích thi đấu. Khi sửa đổi Luật Thể dục Thể thao, nhà làm luật đặc biệt nhấn mạnh "làm nổi bật việc bảo vệ quyền lợi vận động viên", mục đích chính là thay đổi lối tư duy quán tính "bị thương nhẹ không rời trận tuyến". Thông báo của Hiệp hội Bóng bàn Trung Quốc dùng cách diễn đạt "bảo vệ thỏa đáng sức khỏe của vận động viên, tránh chấn thương trầm trọng thêm", phù hợp với tinh thần lập pháp của Luật Thể dục Thể thao.
Hai, định tính pháp lý của việc rút lui: vi phạm hợp đồng hay quyền chính đáng
Vận động viên tham gia các giải đấu quốc tế liên quan đến nhiều tầng quan hệ pháp lý.
Tầng thứ nhất, giữa vận động viên và đội tuyển quốc gia. Khi vào đội tuyển quốc gia, vận động viên thường phải ký thỏa thuận, chấp nhận sự quản lý và sắp xếp tập luyện. Nhưng quyền quản lý này không phải vô hạn, Luật Thể dục Thể thao yêu cầu việc sắp xếp tập luyện và thi đấu phải "tôn trọng khoa học" và "bảo đảm an toàn".
Tầng thứ hai, giữa vận động viên và đơn vị tổ chức giải. Việc đăng ký được thực hiện thống nhất thông qua Hiệp hội Bóng bàn Trung Quốc. Việc rút lui liên quan đến điều lệ giải đấu, có thể cần cung cấp giấy chứng nhận y tế. Thông báo nêu rõ "qua đánh giá tổng hợp của đội ngũ y tế đội tuyển quốc gia", cung cấp căn cứ y học cho tính chính đáng của việc rút lui.
Tầng thứ ba, giữa vận động viên và các hợp đồng thương mại. Tài trợ thương mại và tiền thưởng giải đấu thường gắn với việc tham gia thi đấu. Việc rút lui có thể ảnh hưởng đến lợi ích thương mại, nhưng đó là vấn đề ở tầng hợp đồng thương mại, không thể dùng nó để ngược lại phủ nhận quyền được bảo vệ sức khỏe.
Rút lui vì chấn thương, trong khuôn khổ Luật Thể dục Thể thao, nên được xác định là quyền chính đáng chứ không phải hành vi vi phạm hợp đồng. Bản thân việc Luật Thể dục Thể thao bảo vệ quyền được bảo vệ sức khỏe đã là một sự giới hạn mang tính pháp lý đối với việc "thi đấu vô điều kiện".
Ba, quy tắc phạt tiền khi rút lui của WTT và sự xung đột với quyền được bảo vệ sức khỏe
WTT trực thuộc Liên đoàn Bóng bàn Quốc tế có một loạt quy tắc phạt tiền khi rút lui. Theo sổ tay WTT năm 2025, vận động viên trong top 10 thế giới rút lui trong vòng một tuần trước khi giải khởi tranh bị phạt 6000 USD; nếu trong cùng tuần rút lui mà lại tham gia giải câu lạc bộ hoặc trận biểu diễn thì bị phạt thêm 5000 USD. Tay vợt hạt giống trong một năm rút lui khỏi các giải WTT Grand Smash từ 3 lần trở lên, bất kể lý do gì, đều bị phạt từ 250 đến 500 USD.
Cuối năm 2024, Phàn Chấn Đông và Trần Mộng đã tuyên bố rút khỏi bảng xếp hạng thế giới chính vì quy định mới "không thi đấu thì bị phạt" của WTT. Phàn Chấn Đông bày tỏ: "Cá nhân tôi thực sự không đủ sức gánh vác nhưng vẫn tôn trọng tổ chức quốc tế."
Mâu thuẫn chế độ bộc lộ ở đây là: quy tắc phạt tiền của WTT lấy lợi ích thương mại làm cốt lõi, còn Luật Thể dục Thể thao lấy quyền được bảo vệ sức khỏe của vận động viên làm cốt lõi. Khi hai bên xung đột, vận động viên rơi vào thế khó xử: không rút lui thì chấn thương nặng thêm; rút lui thì bị phạt tiền. Sau sự việc Tôn Dĩnh Sa và Vương Sở Khâm rút lui vào tháng 12/2025, Hiệp hội Bóng bàn Trung Quốc từng cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế bảo đảm sức khỏe và phòng ngừa chấn thương cho vận động viên. Nhưng quy tắc phạt tiền của WTT không vì thế mà thay đổi. Điều này cho thấy việc bảo đảm quyền được bảo vệ sức khỏe của vận động viên không chỉ cần sự hỗ trợ của luật pháp trong nước, mà còn cần tranh thủ không gian ở cấp độ quy tắc giải đấu quốc tế.
Bốn, con đường cứu trợ cho vận động viên sau khi rút lui
Thứ nhất, trọng tài thể thao. Luật Thể dục Thể thao sửa đổi năm 2022 bổ sung chương riêng về "trọng tài thể thao", năm 2023 Ủy ban Trọng tài Thể thao Trung Quốc được thành lập. Khi các bên không đồng ý với các quyết định xử lý như hủy tư cách thi đấu, hủy thành tích thi đấu, cấm thi đấu do tổ chức xã hội thể thao, đơn vị quản lý vận động viên hoặc đơn vị tổ chức hoạt động thi đấu đưa ra, họ có thể yêu cầu trọng tài thể thao. Nếu vận động viên bị xử phạt vì rút lui do chấn thương và cho rằng việc xử phạt không hợp lý, có thể yêu cầu trọng tài.
Thứ hai, biện hộ ở tầng hợp đồng. Nếu hợp đồng thương mại truy cứu trách nhiệm vi phạm vì việc rút lui, vận động viên có thể viện dẫn "bất khả kháng" hoặc "thay đổi hoàn cảnh". Sự bảo vệ của Luật Thể dục Thể thao đối với quyền được bảo vệ sức khỏe có thể dùng làm căn cứ biện hộ — nếu điều khoản hợp đồng yêu cầu vận động viên vẫn phải thi đấu khi bị chấn thương, điều khoản đó có thể bị vô hiệu do vi phạm quy định bắt buộc của Luật Thể dục Thể thao.
Thứ ba, cơ chế khiếu nại nội bộ trong ngành. Với tư cách tổ chức quản lý ngành, Hiệp hội Bóng bàn Trung Quốc có trách nhiệm điều phối giữa vận động viên và bên tổ chức giải. Thông báo cho thấy quyết định rút lui dựa trên đánh giá tổng hợp của đội ngũ y tế, bản thân cơ chế đánh giá và ra quyết định nội bộ này đã là sự bảo vệ quyền lợi của vận động viên.
Năm, điều thực sự đáng truy vấn trong chuyện này
Với việc Lâm Thi Đống và Lương Tĩnh Côn rút lui, cách xử lý của Hiệp hội Bóng bàn Trung Quốc đáng được ghi nhận. Thông báo nói rõ lý do rút lui — đánh giá y tế, tình trạng chấn thương, bảo vệ sức khỏe — chứ không mập mờ hay trì hoãn xử lý.
Nhưng cách xử lý từng trường hợp cụ thể không thể thay thế cho việc hoàn thiện chế độ. Điều thực sự cần truy vấn là: khi chấn thương của vận động viên xung đột với lợi ích giải đấu, có quy trình ra quyết định rõ ràng, có thể dự liệu trước hay không?
Hiện nay, quyết định rút lui chủ yếu dựa vào đánh giá của đội ngũ y tế đội tuyển quốc gia và nhận định của ban huấn luyện. Cơ chế này vận hành tốt trong sự việc lần này, nhưng thiếu sự bảo đảm về quy trình mang tính chế độ hóa. Chẳng hạn: tiêu chuẩn đánh giá y tế là gì? Bản thân vận động viên có quyền bày tỏ ý kiến hay không? Nếu vận động viên muốn thi đấu nhưng đội ngũ y tế cho rằng không nên, quyền quyết định cuối cùng thuộc về ai?
Luật Thể dục Thể thao quy định yêu cầu tập luyện "khoa học, văn minh" đối với vận động viên, nhưng khi cụ thể đến công lý về quy trình trong việc ra quyết định rút lui, ở tầng pháp luật vẫn còn khoảng trống. Một vấn đề khác là: việc bảo đảm sức khỏe cho vận động viên không thể chỉ giải quyết bằng "rút lui". Rút lui là bảo vệ sau sự việc, phòng ngừa chấn thương mới là bảo đảm trước sự việc. Hiệp hội Bóng bàn Trung Quốc từng bày tỏ sẽ "tiếp tục hoàn thiện cơ chế bảo đảm sức khỏe và phòng ngừa chấn thương cho vận động viên", lời hứa này cần được hiện thực hóa trong việc sắp xếp tập luyện, quy hoạch giải đấu và bảo đảm phục hồi.
Vận động viên không phải là cỗ máy thi đấu. Luật Thể dục Thể thao đưa "bảo vệ sức khỏe thể chất và tinh thần của vận động viên" vào luật chính là để biến quyền được bảo vệ sức khỏe từ nguyên tắc thành quyền có thể thực thi. Việc Lâm Thi Đống và Lương Tĩnh Côn rút lui là một quyết định đúng đắn. Nhưng để mỗi vận động viên khi đối mặt với chấn thương đều có thể đưa ra lựa chọn tương tự, vẫn cần sự hỗ trợ của một chế độ hoàn thiện hơn.